Een Daruma-pop is een ronde Japanse figuur van papier-maché, meestal rood, met een verzwaarde onderkant waardoor hij na een duw weer rechtop komt. Hij stelt de monnik Bodhidharma voor en is een symbool van doorzettingsvermogen. Veel mensen gebruiken hem om een wens of doel vast te leggen.
Waar komt de Daruma-pop vandaan?
De naam Daruma is de Japanse naam van Bodhidharma. Dat was volgens de overlevering een boeddhistische monnik die het zenboeddhisme naar China bracht. Over zijn leven bestaan veel legendes. De bekendste vertelt dat hij jarenlang mediteerde tegen een muur, tot zijn armen en benen verschrompelden. Daarom heeft de Daruma-pop geen armen en geen benen: hij is één ronde vorm.
De pop zelf is een Japanse traditie. Hij is afgeleid van de okiagari-koboshi, een klein popje dat altijd weer opstaat. Het woord betekent ongeveer ‘kleine monnik die opstaat’. Net als een tuimelaar heeft zo’n popje een zware, ronde onderkant.
Takasaki en papier-maché
De stad Takasaki in de prefectuur Gunma staat bekend als de thuisbasis van de Daruma. Daar ligt de tempel Shorinzan Daruma-ji, en er wordt elk jaar rond nieuwjaar een grote Daruma-markt gehouden. Een groot deel van de Daruma-poppen in Japan komt uit deze streek.
Traditioneel worden Daruma’s gemaakt van papier-maché: lagen papier die over een mal worden aangebracht. Onderaan zit een gewicht, zodat de pop na een duw terugkomt. Daarna wordt hij beschilderd, meestal met een rood lijf en een wit gezicht met een baard en wenkbrauwen. Die wenkbrauwen en baard worden soms zo geschilderd dat ze de vorm van een kraanvogel en een schildpad oproepen, twee Japanse symbolen van een lang leven.
Het ritueel: ogen inkleuren bij een wens
Het bekendste gebruik van een Daruma is het ritueel met de ogen. Een nieuwe Daruma heeft meestal twee lege, witte ogen.
Kies een wens of doel
Denk na over iets wat je echt wilt bereiken: een examen, een project, een nieuw begin.
Kleur het eerste oog in
Met zwarte inkt of stift kleur je één oog in. Vaak begint men met het linkeroog van de pop, maar gewoontes verschillen per streek.
Zet de Daruma op een zichtbare plek
Met één oog kijkt hij je elke dag aan. Zo herinnert hij je aan je doel.
Kleur het tweede oog in
Is je doel bereikt, dan kleur je ook het tweede oog in als teken van dank.
Aan het einde van het jaar brengen veel mensen hun Daruma terug naar een tempel. Daar worden de poppen tijdens een ceremonie verbrand. Daarna begint men met een nieuwe Daruma aan een nieuw jaar.
Wat betekenen de kleuren?
De klassieke Daruma is rood. Een vaak gegeven uitleg is dat rood verwijst naar de gewaden van boeddhistische monniken en dat de kleur vroeger als beschermend werd gezien. Vandaag vind je Daruma’s in allerlei kleuren. Verkopers koppelen daar vaak een eigen betekenis aan, zoals goud voor geld of wit voor zuiverheid. Die kleurbetekenissen zijn vooral modern en niet overal hetzelfde. Wil je meer weten over symbolen van geluk uit andere culturen, kijk dan bij onze geluksbrengers.
Het bekende Japanse spreekwoord dat bij de Daruma hoort, ‘nana korobi ya oki’, betekent: zeven keer vallen, acht keer opstaan. Het vat perfect samen waar de pop voor staat.
Daruma en Wubbeloqtje: wat hebben ze gemeen?
De Daruma en het Wubbeloqtje zijn allebei zelfrichtende figuren die staan voor veerkracht. Bij de Daruma klinkt dat als ‘zeven keer vallen, acht keer opstaan’. Bij het Wubbeloqtje zegt men: ‘wat valt, staat weer op’. Toch zijn er grote verschillen.
| Daruma-pop | Wubbeloqtje | |
|---|---|---|
| Herkomst | Japan, gebaseerd op Bodhidharma | Volgens de overlevering de Kempen, rond 1890 |
| Materiaal | Papier-maché | Vaak hout of vilt |
| Gezicht | Baard, wenkbrauwen, lege ogen | Twee stippen, geen mond |
| Binnenkant | Gewicht onderaan | Verzwaarde wieg plus qt-kamer met tikbolletjes |
| Gebruik | Wens of doel vastleggen | Wiebelen, luisteren, verzamelen |
Wil je dieper ingaan op de symboliek, lees dan over de betekenis van het Wubbeloqtje. Het verhaal van de houtdraaier Wubbe Loquet vind je in de geschiedenis van het Wubbeloqtje. En hoe de tikbolletjes en de wieg samenwerken, lees je bij de werking van een Wubbeloqtje.
Een Daruma is in Japan een cultureel en religieus beladen voorwerp. Ga er respectvol mee om, zeker als je hem als cadeau geeft of het ritueel met de ogen gebruikt.
Veelgestelde vragen
Waarom heeft een Daruma-pop geen ogen?
Een Daruma wordt meestal verkocht met witte, lege ogen. Wie een wens of doel heeft, kleurt één oog in. Het tweede oog kleur je pas als het doel bereikt is. Zo herinnert de pop je er elke dag aan.
Waar komt de Daruma-pop vandaan?
De Daruma is gebaseerd op Bodhidharma, de monnik die volgens de overlevering het zenboeddhisme naar China bracht. De pop zelf is Japans. De stad Takasaki staat erom bekend.
Is een Daruma-pop speelgoed?
Hij is afgeleid van de okiagari-koboshi, een klein opstaand popje, en richt zich ook op door zijn verzwaarde onderkant. Vandaag is de Daruma vooral een geluksbrenger en symbool, minder een speeltje.
Wat is het verschil tussen een Daruma en een Wubbeloqtje?
Beide staan weer op na een duw en staan voor veerkracht. Een Daruma is van papier-maché en draait rond een wens. Een Wubbeloqtje is kleiner, heeft een tikkende qt-kamer en een zwijgend gezicht. Lees meer over de betekenis van het Wubbeloqtje.