Balansspeelgoed: spelen met evenwicht

Welke soorten balansspeelgoed zijn er?

Balansspeelgoed kun je grofweg in twee groepen verdelen: speelgoed waar je zelf op of mee beweegt, en speelgoed dat je met je handen in evenwicht brengt.

Wiebelbord of balansbord

Een gebogen plank, meestal van gelaagd hout, soms met een vilten onderkant. Kinderen staan erop en wiebelen van links naar rechts, of ze gaan erin liggen als in een schommelbootje. Omgekeerd wordt het een brug of een tunnel. Het mooie aan een wiebelbord is dat het geen vaste functie heeft: kinderen verzinnen zelf wat het vandaag is.

Loopfiets of balansfiets

Een fietsje zonder pedalen. Het kind zit op het zadel, zet zich af met de voeten en leert zo sturen en uitbollen. Veel ouders kiezen een loopfiets als tussenstap naar een gewone fiets. Houten modellen zien er mooi uit; metalen modellen zijn vaak lichter en beter in hoogte verstelbaar.

Stapelstenen

Stapelstenen zijn platte, ronde of grillig gevormde stukken hout die niet mooi recht op elkaar passen. Juist daardoor moet je zoeken hoe je ze het best stapelt. Ze werken voor kleine kinderen als bouwspel en voor volwassenen als rustige bezigheid.

Evenwichtsbalk en stapstenen

Een lage houten balk of een reeks stapstenen op de grond vormt een klein parcours. Kinderen stappen erover, eerst met een hand vast, later alleen. Je kunt zo’n parcours binnen of in de tuin leggen en telkens anders opstellen.

Balansspellen en stapeltorens

Voor oudere kinderen en volwassenen bestaan er gezelschapsspellen waarbij je blokjes uit een toren trekt of stukjes op een wankel figuur legt. Wie de toren laat omvallen, verliest. Deze spellen draaien om een vaste hand en goed kijken waar het gewicht zit.

Wat oefenen kinderen met balansspeelgoed?

Balanceren is voor jonge kinderen vooral spelen. Terwijl ze dat doen, zijn ze wel met heel wat bezig. We houden het bewust algemeen: elk kind ontwikkelt op zijn eigen tempo en speelgoed is geen therapie.

• Het eigen lichaam aanvoelen: hoe ver kun je leunen voor je valt?
• Grove motoriek: stappen, afzetten, sturen en remmen op een loopfiets.
• Fijne motoriek en geduld: een blokje voorzichtig op een wankele toren leggen.
• Proberen en opnieuw beginnen: een toren valt om, en je bouwt hem gewoon opnieuw.
• Fantasie: een wiebelbord is vandaag een boot en morgen een brug.

Wil je begrijpen waarom een toren omvalt of een bord terugschommelt, dan helpt de uitleg over het zwaartepunt. Daar zie je ook waarom een laag zwaartepunt zoveel stabieler is.

Welk balansspeelgoed voor welke leeftijd?

De tabel hieronder geeft een ruwe richting. Kijk altijd naar het leeftijdslabel van de fabrikant en naar wat je kind al kan.

Meer houvast per levensfase vind je in ons overzicht van houten speelgoed per leeftijd.

Veilig spelen met balansspeelgoed

Bij balanceren hoort ook eens vallen. Dat is normaal, maar je kunt de risico’s wel kleiner maken.

• Speel op een zachte ondergrond: een tapijt, speelmat of gras.
• Houd voldoende vrije ruimte rond een wiebelbord of evenwichtsbalk, weg van tafelhoeken en trappen.
• Laat jonge kinderen niet alleen op een wiebelbord staan en kies een model dat past bij hun gewicht.
• Gebruik een helm op de loopfiets, ook voor korte ritjes.
• Controleer houten speelgoed geregeld op splinters, losse schroeven en barsten.
• Let bij kleine stapelblokjes op het gevaar voor verslikken bij kinderen onder 3 jaar.

Balans, tollen en wiebelfiguren

Balansspeelgoed is familie van ander evenwichtsspeelgoed. Een tol blijft rechtop zolang hij draait. Een tuimelaar komt vanzelf terug rechtop door zijn zware voet. Ook het Wubbeloqtje, het eivormige wiebelfiguurtje van Wiebelhout, werkt zo: je geeft het een duw, het wiebelt en tikt ‘qt-qt’, en het staat weer op. Een leuk spelletje voor kleine bouwers is om een Wubbeloqtje bovenop een lage stapeltoren te zetten en voorzichtig te duwen. Blijft de toren staan?

Het volledige overzicht van zelfrichtend speelgoed vind je op de pagina over wiebelspeelgoed.