Houten blokken zijn eenvoudige bouwstukken van hout, meestal in rechthoekige, vierkante, cilindervormige of boogvormige vormen. Bekende soorten zijn eenheidsblokken (unit blocks), regenboogstapelaars, stapelstenen en magnetische blokken. Kinderen bouwen er torens, bruggen, huizen en hele steden mee.
Soorten blokkensets
Blok is niet gelijk aan blok. Elke soort set nodigt uit tot een andere manier van spelen.
Eenheidsblokken (unit blocks)
Eenheidsblokken zijn blokken waarvan de maten op elkaar afgestemd zijn. Er is een basisblok, en de andere vormen zijn daar een veelvoud of een deel van: een dubbel blok, een half blok, een vierkant, een boog of een driehoek. Ze zijn vaak onbehandeld of licht geolied. Omdat alles mooi op elkaar past, kun je er lang mee bouwen en kun je een set later uitbreiden.
Regenboogstapelaar
Een regenboogstapelaar bestaat uit gebogen houten bogen in verschillende kleuren die in elkaar passen als een halve regenboog. Je kunt hem gebruiken als stapelaar, maar ook als brug, tunnel, wiegje of omheining. Het is een open speeltje zonder vaste bedoeling. Het is een van de bekendste voorbeelden uit de wereld van houten speelgoed.
Stapelstenen
Stapelstenen zijn onregelmatig gevormde, vaak ronde of kiezelachtige houten stukken. Ze stapelen niet vanzelf recht, dus je moet zoeken naar een punt waarop ze blijven liggen. Daarmee lijken ze op balansspeelgoed.
Magnetische blokken
Bij magnetische houten blokken zitten er kleine magneten in het hout verwerkt, zodat de blokken aan elkaar blijven hangen. Dat maakt andere bouwwerken mogelijk. Let hier extra goed op het leeftijdslabel en controleer regelmatig of de magneten stevig ingesloten blijven. Losse magneten horen niet in de buurt van kinderen. Waar je nog op let bij het kopen, lees je bij veilig speelgoed kiezen.
| Soort set | Kenmerk | Past vaak bij |
|---|---|---|
| Grote basisblokken | Weinig stuks, grote vormen | Baby’s en jonge peuters |
| Eenheidsblokken | Op elkaar afgestemde maten, uitbreidbaar | Peuters, kleuters en ouder |
| Regenboogstapelaar | Gebogen, open speeltje | Peuters tot lagere school |
| Stapelstenen | Onregelmatige vormen, balanceren | Kleuters en ouder |
| Magnetische blokken | Ingebouwde magneten | Volgens het leeftijdslabel |
Wat oefenen kinderen met blokken?
Bouwen met blokken is vooral spelen. Tegelijk kunnen kinderen ongemerkt allerlei vaardigheden oefenen. Ouders en leerkrachten zien bij blokkenspel bijvoorbeeld:
- fijne motoriek en coördinatie: een blok netjes op een ander blok zetten vraagt een rustige hand;
- ruimtelijk inzicht: hoog, laag, naast, onder, groter en kleiner;
- experimenteren: wat gebeurt er als een toren te scheef wordt?
- samenspelen: samen een stad bouwen vraagt overleg;
- fantasie: een blok kan een auto, een telefoon of een taart worden.
Hoeveel een kind daarvan oppikt, verschilt sterk van kind tot kind. Het belangrijkste is dat het plezier voorop staat.
Hoeveel blokken per leeftijd?
Er bestaat geen vast aantal, maar dit is een handige richtlijn:
- Onder 1 jaar: een handvol grote, lichte blokken is genoeg om vast te pakken en om te gooien.
- 1–3 jaar: een kleine set met stevige basisvormen. Torentjes en rijen bouwen staat centraal.
- 3–6 jaar: een grotere set met extra vormen zoals bogen en driehoeken. Samen bouwen vraagt meer blokken.
- 6+ jaar: grote sets, eventueel aangevuld met stapelstenen of bouwplannen.
Welk ander houten speelgoed bij elke fase past, lees je in houten speelgoed per leeftijd.
Blokken opbergen
Een goed opbergsysteem maakt bouwen en opruimen makkelijker:
- Open rekken: leg blokken per vorm op een lage plank. Zo zien kinderen meteen wat er is.
- Stevige bak of kist: handig voor kleine sets. Kies een bak zonder scherpe randen.
- Stoffen zak: licht en makkelijk mee te nemen.
- Droge plek: bewaar blokken niet in een vochtige kelder of in de volle zon.
Af en toe schoonmaken hoort erbij. Hoe je dat doet zonder het hout te beschadigen, lees je bij houten speelgoed schoonmaken.
Houten blokken zelf maken
Met een lat hardhout, een zaag en schuurpapier maak je zelf een eenvoudige set. Kies een harde houtsoort zoals beuk of esdoorn; meer uitleg vind je bij houtsoorten voor speelgoed.
Maten bepalen
Kies één basismaat en laat de andere blokken daar een veelvoud of een deel van zijn. Zo passen ze mooi samen.
Zagen
Zaag recht en haaks. Een verstekbak helpt als je met de hand zaagt.
Schuren
Schuur alle vlakken glad en rond de randen en hoeken licht af. Werk van grof naar fijn schuurpapier.
Afwerken
Laat het hout onbehandeld of werk af met een olie of was die geschikt is voor speelgoed. Wil je kleuren, lees dan eerst over kindveilige verf.
Controleren
Voel met je vingers over elk blok. Voel je nog een ruwe plek, schuur dan opnieuw.
Meer ideeën voor eigen projecten vind je bij speelgoed zelf maken.
Zin in een extra uitdaging bij het bouwen? Zet een Wubbeloqtje, ons eigen eivormige wiebelfiguurtje, bovenop een blokkentoren. Geef het een zacht duwtje: dankzij de verzwaarde wieg komt het terug rechtop. Houdt de toren stand?
Veelgestelde vragen
Wat zijn eenheidsblokken?
Eenheidsblokken, in het Engels unit blocks, zijn onbehandelde of geoliede houten blokken waarvan de maten op elkaar afgestemd zijn. Een lang blok is bijvoorbeeld even lang als twee basisblokken. Daardoor passen ze mooi samen.
Hoeveel houten blokken heeft een kind nodig?
Voor een peuter is een kleine set vaak genoeg. Kleuters bouwen graag met veel meer blokken, zeker als ze samen spelen. Begin klein en breid uit wanneer je merkt dat je kind meer wil bouwen.
Welk hout is het beste voor blokken?
Beuk is een veelgebruikte keuze: hard, glad en weinig splintergevoelig. Ook esdoorn en berk komen voor. Een vergelijking vind je bij houtsoorten voor speelgoed.
Hoe maak je houten blokken schoon?
Veeg ze af met een licht vochtige doek en eventueel wat milde zeep, en droog ze meteen. Nooit laten weken. Het volledige stappenplan staat bij houten speelgoed schoonmaken.